رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

69

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

مىسپردند . به همين دليل اسكندر منشى از اميران شاه طهماسب اول ( 84 - 930 - 76 - 1524 م . ) بدين صورت سخن مىگويد : « جمعى كثير از آن طايفه . . . رتبهء امارت داشتند و صاحب طبل و علم و جيش و لشكر و تيولات معتبر داشتند » « 264 » . بيگلربيگىها در ميان اميران وضع خاصى داشتند . دومن دربارهء بيگلربيگى چنين اظهارنظر مىكند و مىگويد : « در زمان جنگ قدرت فرماندهى وى آشكار مىشود . او ديگر نسبت به خانهاى خود و افراد سپاهى تحت نظر آنها فرماندهى نامحدود و قدرت فائقه دارد » « 265 » . به همين دليل به بيگلربيگى اغلب اوقات امير الامراء خطاب مىكردند « 266 » . هرگاه گوشه‌اى از مملكت دچار تاخت و تاز قبايل مجاور مىگرديد بلافاصله يكى از بيگلربيگىهاى ناحيه‌اى كه در مخاطره افتاده بود و يا يكى از امراى دربارى « به سردارى » انتخاب مىشد و رفع خطر را به عهده مىگرفت . از دورهء شاه صفى ( 52 - 1038 - 42 - 1629 م . ) در خراسان منصب فرماندهى سپاه تقريبا داراى تشكيلاتى دائمى بود و اغلب به عهدهء يكى از درباريان محول مىشد . اما گاه اين شغل به بيگلربيگى هرات نيز داده مىشد مانند ابتداى دورهء سلطنت شاه سلطان حسين ( 35 - 1105 - 1722 - 1694 م . ) در بسيارى از موارد بيگلربيگى ريش‌سفيد « 267 » يكى از عشاير بود . مواردى نيز ديده شده است كه شاه سمت ريش‌سفيدى را به كسى اعطا كرده است « 268 » .

--> ( 264 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، صفحهء 138 . ( 265 ) - دومن ( Du Mans ) ، ص 151 . ( 266 ) - رجوع شود به همين فصل بند ب - مراتب ، مناصب و عناوين كه ذكر آن گذشت . ( 267 ) - ريش‌سفيد مطابق است با اق‌سقل قبايل تركمن آسياى مركزى ؛ براى توضيح بيشتر دربارهء اق‌سقل تركمن‌ها رجوع شود به صفحهء 74 و 75 اثر زير : Wolfgang Konig : Die Aehal - Teke ; Berlin 1962 . ( 268 ) - خلاصة التواريخ ، ص a 338 ، a 342 ، a 380 ؛ تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 451 .